Ազգային խոհանոց`հարիսա

Պարապմունքի ընթացքում ուսումնասիրում էինք հայկական ազգային խոհանոցը: ես ընտրեցի հարիսան , ուսումնասիրեցի և պարզեցի, որ հարիսան իսկապես հայկական ուտեստ է:Հնում համարվել է ծիսական և տոնական կերակուր։ Պատրաստել են հանդիսավոր օրերին (հարսանիք, ժողովրդական տոներ և այլն)։ Կճուճի մեջ թոնրում ողջ գիշեր եփելուց հետո կերել են մեծ մասամբ կիրակի առավոտյան։ Համարվում է Հայաստանի ազգային ճաշատեսակը։

Երբ Գրիգոր Լուսավորիչը, Խոր վիրապից դուրս գալով, գալիս է Վաղարշապատ, վաթսուն օր շարունակ քարոզ է կարդում տեղի հեթանոս հայերին, որոնք հետաքրքրությամբ լսում են նրան։ Աղքատներին ճաշ տալու համար նա հրամայում է գյուղացիներին շատ յուղ ու ոչխար բերել։ Երբ բերում են յուղն ու ոչխարը, Լուսավորիչը մորթել է տալիս ոչխարները. մեծ-մեծ կաթսաներ են դնում կրակների վրա, միսը լցնում մեջը և կորկոտն (ձավարը) էլ վրան։ Այնուհետև նա հրամայում է հաստաբազուկ կտրիճներին՝ խառնել կաթսայում եղած միսը, ասելով՝ հարեք զսա։ Այդտեղից էլ կերակուրի անունը մնում է հարիսա։

Հարիսան Մուսալեռցիների համար պատմական անցյալ և խորհուրդ ունի։ Մուսա լեռան հերոսամարտի ընթացքում, պաշարված Մուսալեռցիները ցորեն ու այծի միս են ունեցել ու դրանով են սարքել ապուրը։ Հարիսան եղել է նրանց սննդի միակ աղբյուրը ու կենսական նշանակություն է ունեցել նրանց գոյատևման համար։

Реклама

12.01.2018

1.Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» գիրքն արժե 2200 դրամ: Այն 4200 դրամովէժան է «Մեր մոլորակի մայրցամաքները» գիրք-խճանկարից: Որքան արժեն այդ երկուգրքերը միասին:

2200+4200=6400

2200+6400=8600

Պատ`8600 դրամ

2.Աննան մեկ շաբաթում ավարտեց Լուիս Քերոլի «Ալիսը 51 Հայելու աշխարհում» գրքիընթերցումը: Նա շաբաթվա առա­ջին օրը կարդաց 20 էջ, իսկ մյուս օրերին՝ 30-ական էջ: Քանի էջից է կազմված այդ գիրքը:

20+6×30=20+180=200

Պատ`200 էջ

3.Որքանով կմեծանա թիվը, եթե նրա գրության հազարյակ­ների կարգում գրված 0 թվանշանը փոխարինվի 7-ով:

7000 ով

4.Արտահայտի՛ր նշված միավորներով՝

5 ր 40 վ =300+40=740վ

7 ր 14 վ =420+14=434 վ

5օր 18 ժ =120+18=138 ժ

6 օր 12 ժ =144+12=156 Ժ

5.Հիմա կատարում ենք բաժանում (գործողությունները տետրում լինեն)՝

1296:24=54

2100:84=25

1404:54=26

2144:67=32

1116:36=31

2556:18=142

18.12.2017

Առաջադրանք 1.

ա) Հայկուհու և Արմենուհու մտապահած թվերի տարբերությունը 400 է,
իսկ գումարը՝ 1000: Ո՞ր թվերն են մտապահել նրանք:

700+300 =1000    700-300=400

Պատասխան՝ 700և300

բ) Հայկի ու Արտակի մտապահած թվերի գումարը 500 է: Եթե Հայկի մտա­
պահած թվից հանենք 20, իսկ Արտակի մտապահած թվին ավելացնենք 30,
կստանանք հավասար թվեր: Ո՞ր թվերն են մտապահել նրանք:

500-20+30=510

510:2=255

255-30=225

255+20=270

Պատ՝ Հայկ –270  Արտակ-225

Առաջադրանք 2.

ա) Մտապահել եմ մի թիվ, այն մեծացրել եմ 708-ով և արդյունքը կրկին
մեծացրել 22-ով: Արդյունքում ստացել եմ 2040: Ո՞ր թիվն եմ մտապահել:

708+22=730

2040-730=1310

Պատ՝ 1310

բ) եթե Արայի մտապահած թիվը փոքրացնենք 54-ով և ստացված թիվը
մեծացնենք 154-ով, կստանանք 350: Ո՞ր թիվն է մտապահել Արան:

154-54=100

350-100=250

Պատ` 250

Առաջադրանք 3.

Ավտոմեքենան առաջին օրն անցավ 240կմ ճանապարհ, որը 3 անգամ ավե­լի էր երկրորդ օրվա անցածից: Որքան է առաջին և երկրորդ օրվա անցած ճանապարհների տարբերությունը:

240:3=80

240+80=320

Պատ`320

Առաջադրանք 4.

ա) 8 մ ժապավենից կարելի է պատրաստել 16 վարդ: Քանի
մետր ժապավեն կօգտագործվի 50 այդպիսի վարդ պատ­
րաստելու համար:

8մ=800սմ

800:16=50

50*50=2500սմ=25մ

Պատ՝ 25մ

բ) 6 հեծանիվ հավաքելու համար վարպետին անհրաժեշտ է
18 անիվ: Քանի անիվ է պետք այդպիսի 15 հեծանիվ հավա­
քելու համար:

18:6=3

15*3=45

Պատ՝ 45 անիվ

գ) 45 վարդերից հավասարաչափ պատրաստված էր 9 ծաղկեփունջ: 4 ծաղ­
կեփունջ վաճառելուց հետո քանի՞ վարդ մնաց խանութում:

45:9=5

5*4=20

45-20=25

Պատ` 25

Առաջադրանք 5. 

երկու մեքենայում կար 8 տ 800 կգ հացահատիկ: Հացահատիկի քանակները
հավասարեցնելու նպատակով I մեքենայից 350 կգ լցրին II-ի մեջ: Որքան
հացահատիկ կար մեքենաներից յուրաքանչյուրում:

8տ 800կգ:2=4տ 400կգ

4տ 400կգ -350կգ=4տ  50կգ

4տ 400կգ+2  350կգ=4տ 750կգ

Առաջադրանք 6.

Չորս ավտոբուսում կար 96 ուղևոր: Ուղևորների քանակը ավտոբուսներում
հավասարեցնելու նպատակով առաջինից երկրորդ տեղափոխվեց 3 ուղևոր,
իսկ չորրորդից երրորդ’ 2 ուղևոր: Նախքան տեղափոխությունը բանի ուղևոր
կար յուրաքանչյուր ավտոբուսում:

96:4=24

24+3=27 առաջին ավտոբուս

24-3=21  երկրորդ ավտոբուս

24-2=22   երորդ   ավտոբուս

24+2=26  չորորդ  ավտոբուս

18.12.2017

Անտառի եզրին աճել է եղևնի: Այդպես եղավ, որ նրա կողքին ոչ մի ծառ չէր աճում: Եղևնին տխուր էր,  շատ էր ցանկանում նա ընկեր ունենալ: Նա տեսավ ՝ ինչպես են համերաշխ սկյուռիկները ընկույզներ պաշարում ձմեռվա համար:  «Նրանք զվարճանում են միասին», — մտածեց եղևնին: Երբեմն նրա մոտ էին վազում նապաստակները, որպեսզի աղվեսից թաքնվեն փափուկ ճյուղերի տակ:

Մի անգամ եղևնուն մոտեցավ որսորդը, զզնեց այն բոլոր կողմերից և ասաց. «Փափլիկ գեղեցկուհի, որքան հրաշալի կլինի բերել այստեղ երեխաներին Նոր Տարվա գիշերը, զարդարել եղևնին, շուրջպար բռնել նրա շուրջ և երազանք պահել »:

Հանգստանալուց հետո  որսորդը գնաց և եղևնին կրկին մնաց մենակ:
Ամիսներն անցան իրար ետևից, և ահա եկավ ձմեռը: Բոլոր կենդանիները թաքնվեցին իրենց բներում: Ձյունը եկավ և փաթաթեց եղևին սպիտակ, փափուկ վերմակով: Եղևնին հիշեց որսորդի մտքերը և ինքն էլ մտածեց, «Եթե մարդիկ երազանք են պահում Նոր Տարվա գիշերը, նշանակում է այն կարո՞ղ է իրականանալ»: Եղևնին էլ որոշեց երազանք պահել:

14.12.2017

Առաջադրանք 1.

Հաշվիր արտահայտության արժեքը:

ա) 37 x (709 — 5 x 55) + 64000 : (250 x 8)=16090

5×55=275

709-275=434

37×434=16058

250×8=2000

64000:2000=32

16058+32=16090

բ) 88 x (53 x 16 — 48 x 12) — (7922- 1188)=17202

53×16=848

48×12=576

848-576=272

88×272=23936

7922-1188=6734

23936-6734=17202

Առաջադրանք 2.

Հաշվիր անհայտ բաղադրիչները:

*4207 + 314 = 4521                                                   *3022 — 448 = 2574

Առաջադրանք 3.

ա) Մրցույթում Լալան վաստակել էր 2 անգամ ավելի միավոր, քան Անժհլան:
Երբ Անժելան վաստակեց ևս 4 միավոր, նրանք ունեցան հավասար միավոր­
ներ: Այժմ քանի միավոր ունի Անժելան:

4+4=8

Պատասխան՝  8 միավոր­

բ) Սուսանևան ուներ 2 անգամ ավելի կոնֆետ, բան Գոհարը: երբ մայրիկը
Գոհարին տվեց ևս 5 կոնֆետ, նրանք ունեցան հավասար բանակով կոն­
ֆետներ: Այժմ բանի՞ կոնֆետ ունի նրանցից յուրաքանչյուրը:

5+5=10

Պատասխան՝  10 կոնֆետ

 

Առաջադրանք 4.Աստղանիշերը փոխարինիր համապատասխան թվանշաններով:

ա)    3*35                  3235
+ 4 0 5 *               +4056
272 *7                27237

—————            ————
* * 5 2 8                34528

բ)      * 1 8                 718
+ 1 6 4 *             +1640
309 *5             30935

—————-         —————
*4*293               43293

Առաջադրանք 5.

Արան ժամը 7:00-ին երևանից մեկնեց Ստեփանակերտ: Ճանապարհին 1 ժ 25 ր կանգ առավ Արփայի ափին և 45 ր՝ Գորիսում: ժամը քանիսին նա հասավ Ստեփանակերտ, եթե անընդմեջ երթևեկությունը տևեց 6 ժ 20 ր:

7 ժ+1 ժ 25 ր+45 ր+6 ժ 20 ր=15 ժ 30 ր

Առաջադրանք 6.

2420 թիվը ներկայացրու այնպիսի երկու թվերի գումարի տեսքով, որոնցից առաջինը երկրորդից փոքր լինի 420֊ով:

2420=1000+1420

13,12,2017

Առաջադրանք 1.

36օր 10ժ-6օր 18ժ=35օր 34ժ-6օր 18ժ=29օր 16ժ
22 ժ 30 ր — 4 ժ 33 ր=21 ժ 90 ր — 4 ժ 33 ր=17 ժ 57 ր
17ր 5 վ — 6 ր 4 5 վ=16ր 65 վ — 6 ր 4 5 վ=10ր 20 վ
8օր 12ժ — 7 օր 22ժ=7օր 36ժ — 7 օր 22ժ= 14ժ

Առաջադրանք 2.

Հայկը գնեց 25 տետր և 2 օրագիր: Նա վաճառողին տվեց
5000 դրամանոց մեկ թղթադրամ: Քանի դրամ պետք է վերա­
դարձնի վաճառողը, եթե տետրն արժե 80 դրամ, իսկ օրագիրը
տետրից թանկ է 4 անգամ:

25×80=2000

80×4=320

2×320=640

2000+640=2640

5000-2640=2360

Առաջադրանք 3.Հաշվիր արտահայտության արժեքը:
ա) 32 • (324 -216) + 5166: (5423 — 5381)=32*108+5166:42=3456+123=3579
р) 44 • (852 + 448) — (22313 : 53 — 421) • 612=44*1300-0=57200

Առաջադրանք 4.

Երբ Սուրենը իր դույլերի մեջ ավելացրեց 3-ական լիտր ջուր, դույլերում
ջրի ընդհանուր բանակն ավելացավ 24 լիտրով: Քանի դույլ ուներ Սուրենը:

24:3=8

Առաջադրանք 5.

Խոհանոցում կար մի’ բանի դույլ ջուր՝ ընդամենը 48 լ: երբ խոհարարն
այդ դույլերի մեջ ավելացրեց 2-ական լիտր ջուր, դույլերում ջրի ընդհանուր
բանակը դարձավ 64 լ: Քանի դույլ ջուր կար խոհանոցում:

64-48=16

16:2=8

12.12.2017

Առաջադրանք 1.

Կատարի՛ր գործողությունները՝

12 տարի — 6 ամիս=11 տարի 12 ամիս-6 ամիս=11 տարի 6 ամիս
6 դար — 2 8 տարի=5  դար   100 տարի— 2 8 տարի=5 դար   72 տարի
5 ժ 12 ր — 52 ր=4ժ  72ր — 52 ր=4ժ 20 ր
5 տարի 2 ամիս — 8 ամիս= 4տարի  14ամիս — 8 ամիս= 4տարի  6 ամիս

Առաջադրանք 2.

723 x 6=4338

126 x 90=11340

811 x 65=52715

621 x 920=571320

Առաջադրանք 3.

36750: 70 =525

30155: 37 =815

28600: 40 =715

26208: 42 =624

 

Առաջադրանք 4.

12 լիտրանոց 5 դույլերից յուրաքանչյուրում կա 7 լ ջուր: Ընդամենը քանի
լիտր ջուր կա այդ դույլերում: Ընդամենը բանի լիտր ջուր ևս կարելի է լցնել
այդ դույլերի մեջ:

7×5=35

5×12=6060-35=25

Առաջադրանք 5.

10 լիտրանոց 5 դույլերի մեջ կար հավասար քանակությամբ ջուր: երբ
յուրաքանչյուր դույլի մեջ լցրին ևս 2 լ, ապա բոլոր դույլերում միասին եղավ
40 լ ջուր: Որքան ջուր կար դույլերից յուրաքանչյուրում:

40:5=8

8-2=6